Tim, bộ phận nhạy cảm và quan trọng của cơ thể, có thể không khỏe. Phẫu thuật tim là một trong những phương pháp điều trị bệnh tim thường dùng. Vậy có những phương pháp nào áp dụng trong phẫu thuật tim? Bạn hãy cùng tìm hiểu thêm nhé!

- Chẩn đoán bệnh tim

- Điều trị bệnh tim mạch

 

Các phương pháp áp dụng trong phẫu thuật tim

1. Gây mê

Hiện nay, gây mê không chỉ thuần túy làm cho bệnh nhân mê đi và mất cảm giác đau, mà trong quá trình mổ, bác sĩ cần phải thực hiện một số biện pháp để điều chỉnh và ổn định chức năng của các cơ quan, bộ phận trong cơ thể đã bị rối loạn và biến đổi trong quá trình mổ xẻ. Gây mê được coi là một phương pháp điều khiển trong quá trình chuyển hóa trong cơ thể bệnh nhân, điều khiển các dấu hiệu sinh tồn (hô hấp, tuần hoàn) trong khi mổ.

Những thành tựu của gây mê hồi sức, nhất là việc áp dụng phương pháp gây mê nội khí quản, phương pháp hạ thể nhiệt nhân taoh và tuần hoàn ngoài cơ thể để mổ trên “tim khô”, mở các buồng tim, sửa lại hoặc thay thế các van tim bị hư hỏng bằng các van tim nhân tạo, sửa lại các dị tật bẩm sinh ở trong tim… đã đạt được nhiều thành tựu.

Tất cả các trường hợp điều trị bệnh tim mạch bằng phương pháp mổ “tim kín”, tức là không mở các buồng tim, đều được các bác sĩ tiến hành bằng phương pháp gây mê nội khí quản thông thường. Đại đa số các trường hợp bệnh tim bẩm sinh có thông thương giữa các buồng tim phải và trái đều phải mổ bằng gây mê nội khí quản trong điều kiện tuần hoàn ngoài cơ thể kếp hợp với hạ nhiệt toàn thân và tại chỗ. Tuy vậy, có một số phẫu thuật viên ưa thích mổ các trường hợp kể trên bằng gây mê nội khí quản kết hợp với hạ thể nhiệt toàn thân và hạ thể nhiệt khu trú ở tim và não, không sử dụng máy tim – phổi nhân tạo.

2. Hạ thể nhiệt nhân tạo

Nếu tim ngừng đạp trong điều kiện cơ thể bình thường 37 độ C thì người ta sẽ chết trong vòng 5 – 6 phút. Tuy vậy, không phải tất cả các tổ chức trong cơ thể đều bị chết đi cùng một lúc khi tim ngừng đập. Tổ chức thần kinh, não, nhất là vỏ đại não thường bị chết trước nhất. Nhưng có điều khác là ngay cả vỏ não cũng có khả năng sống thêm được 3 – 4 phút sau khi tim ngừng đập. Các tổ chức khác sống lâu hơn sau khi tim ngừng đập. Ví dụ, sau khi người ta chết, tóc và móng tay, móng chân vẫn tiếp tục dài ra. Tim cũng có khả năng chịu đựng được khá lâu sau khi sự tuần hoàn trong cơ thể bị ngừng lại hoàn toàn.

Người ta gọi quãng thời gian kể từ khi tim ngừng đập đến khi vỏ đại não bị chết hoàn toàn là thời gian chết lâm sàng, sau đó là thời gian chết sinh vật, tức là chết hẳn không thể phục hồi lại nữa. Trong thời gian chết lâm sàng, bác sĩ có thể làm cho bệnh nhân sống lại được nếu phục hồi lại được sự tuần hoàn trong cơ thể bệnh nhân bằng xoa bóp tim và hô hấp nhân tạo. Trong thực tế, nhiều bệnh nhân đã được làm sống lại trong thời gian chết lâm sàng. Sau đó họ vẫn sống và làm việc bình thường như những người khác.

Nếu trong khoảng thời gian 3-4 phút chết lâm sàng quan trọng đó, ta có thể tách rời được sự hoạt động của tim ra khỏi hệ thống tuần hoàn, mở rộng các buồng tim, sửa lại dị tật trong tim, thay các van tim bị hư hỏng nặng bằng van tim nhân tạo, khâu lại chỗ mở trên thành tim và trả lại sự hoạt động bình thường cho trái tim thì việc phẫu thuật tim đã giải quyết xong. Tuy nhiên, với các phẫu thuật phức tạp như vậy, 3 – 4 phút không đủ để thực hiện. Do đó phải áp dụng kết hợp phương pháp hạ thể nhiệt nhân tạo. Phương pháp này giúp tất cả các quá trình của sự sống, đặc biệt là quá trình chuyển hóa cơ thể giảm xuống và chịu đựng được sự tuần hoàn trong một thời gian lâu hơn. Trong điều kiện gây mê, cơ thể bệnh nhân sẽ được làm giảm nhiệt độ xuống thấp đến 22 – 24 độ C mà không gây nguy hiểm cho người bệnh.

Trong điều kiện đó, các quá trình chuyển hóa của cơ thể đều giảm xuống, nhịp thở chậm hơn, nông hơn, mạch chậm lại, làm tăng lên rõ rệt sự chịu đựng của cơ thể đối với sự mất máu. Các tế bào trong hệ thống thần kinh trung ương cũng chịu đựng được tình trạng thiếu dưỡng khí lâu hơn.

Kinh nghiệm cho thấy, khi hạ nhiệt bệnh nhân xuống 32-31 độ C, nhu cầu dưỡng khí của cơ thể giảm xuống tới 50%, nhu cầu này giảm xuống chỉ còn 10-15% khi cơ thể bệnh nhân bị hạ nhiệt xuống 20-17 độ C. Nguyên nhân của hiện tượng này chính là dươi ảnh hưởng của nhiệt độ lạnh đột ngột lúc ban đầu, các hoạt động của giữa và chức năng các tuyến nội tiết tăng lên rõ rệt.

Qua kinh nghiệm lâm sàng, các bác sĩ nhận thấy rằng, trong điều kiện gây mê nội khí quản và hạ thể nhiệt của bệnh nhân xuống tới 30-29 độ C, cuộc phẫu thuật trên “tim khô” có thể kéo dài được 8 – 10 phút mà không có một biến chứng hay tai biến nào xảy ra.

Hiện nay các bác sĩ thường hướng về việc lựa chọn phương pháp hạ thể nhiệt nhân tạo sâu chọn lọc, nghĩa là chỉ hạ nhiệt độ sâu ở não và tim. Tuy vậy, có một số bác sĩ vẫn ưa thích việc lựa chọn phương pháp hạ thể nhiệt sâu toàn thân để mổ điều trị các bệnh tim bẩm sinh. Cả hai phương pháp này đều giúp cuộc phẫu thuật trên “tim khô” được lâu hơn 10 phút. Tuy vậy, cả 2 phương pháp này đều chưa lý tưởng vì vẫn có biến chứng nguy hiểm xảy ra. Vì vậy, phương pháp kết hợp hạ thể nhiệt nhân tạo và tuần hoàn ngoài cơ thể trong điều kiện gây mê nội khí quản và làm tim ngưng tạm thời bằng phương pháp hạ thể nhiệt sâu ở tim (bằng truyền dung dịch nuôi lạnh trực tiếp vào các động mạch vành tim) là phương pháp lý tưởng để mổ điều trị tất cả các loại bệnh tim bẩm sinh và mắc phải trên “tim khô”.

Hạ thể nhiệt nhân tạo có thể thực hiện bằng 2 phương pháp sau:

Phương pháp 1: Sau khi gây mê, cho bệnh nhân mặc một bộ quần áo đặc biệt có nước lạnh chảy xung quanh hoặc có nước đá đập nhỏ để xung quang, hoặc cho bệnh nhân nằm trong bể tắm chứa nước lạnh và nước đá.

Phương pháp 2: Sau khi gây mê, tiêm cho bệnh nhân các loại thuốc ức chế chức năng thần kinh sinh nhiệt (được gọi là thuốc gây “đông miên”). Bệnh nhân sẽ đi vào trạng thái giống như giấc ngủ đông của một số loại vật ở Bắc cực.

Có thể phối hợp cả hai phương pháp hạ thể nhiệt nhân tạo này với nhau trong thời gian gây mê để mổ tim.

3. Tuần hoàn ngoài cơ thể

Trong một số trường hợp phẫu thuật tim mạch bẩm sinh phức tạp, cần cho tim ngừng đập từ 20 – 30 phút hay lâu hơn. Phương pháp gây mê thông thường kết hợp với hạ nhiệt nhân tạo không thể đáp ứng được yêu cầu đó. Trong trường hợp này, các bác sĩ thường dùng loại máy đặc biệt có khả năng thay thế hoàn toàn cho quả tim và 2 lá phổi của bệnh nhân trong suốt thời gian phẫu thuật được gọi là máy tuần hoàn cơ thể hay máy tim – phổi nhân tạo.

Máy tim phổi nhân tạo gồm 2 bộ phận chính: một bộ phận thay thế phổi là bộ phận nạp dưỡng khí cho máu (oxygenateur). Một bộ phận thay thế cho trái tim gọi là bộ phận bơm (pompe).

Khi tim bệnh nhân được tạm thời tách ra khỏi hệ thống tuần hoàn. Máu tính mạch chảy từ các tĩnh mạch chủ qua ống dẫn vào máy tim – phổi nhân tạo. Ở đây, trong bộ phận thay thế phổi của máy, máu được hấp thu đầy đủ dưỡng khí và trở thành máu động mạch có màu đỏ tương. Máu đỏ đầy dưỡng khí được bộ phận thay thế của máy bơm ống dẫn vào động mạch chủ của bệnh nhân dưới áp lực nhất định để đi nuôi cơ thể.

Để tránh cho máu khỏi bị đông khi chảy qua các ống dẫn vào máy tim phổi nhân tạo và từ máy chảy vào cơ thể, người ta tiêm cho bệnh nhân một lượng nhất định thuốc chống đông máu theo tỷ lệ cân nặng (như thuốc Heparine) vào lá thành trong của các ống dẫn bằng một chất hóa học đặc biệt trước khi sử dụng máy (chất silicone). Sau khi phẫu thuật kết thúc, người ta dùng một loại thuốc đặt biệt gọi là protamin sunfat để làm trung hòa trở lại các thuốc chống đông máu.

Nhờ có sử dụng máy tim phổi nhân tạo mà cuộc phẫu thuật trên “tim khô” có thể kéo dài tới 30 – 40 phút hoặc hơn nữa, đủ thời gian để tiến hành các cuộc phẫu thuạt triệt để và có tính chất phục hồi chức năng cho tim mắc bệnh hiểm ngèo và những dị tật bẩm sinh phức tạp nhất của hệ thống tim mạch.

Cho tới nay, trên toàn thế giới đã có rất nhiều cuộc phẫu thuật tim trong điều kiện tuần hoàn ngoài cơ thể. Các máy móc, dụng cụ và phương tiện dùng cho việc phẫu thuật trên “tim khô” ngày càng được cải tiến tốt hơn, hiện đại hơn.

Trên đây, thiết bị y tế Việt Mỹ vừa giới thiệu đến bạn 3 phương pháp áp dụng trong phẫu thuật tim thường dùng. Bạn hãy tìm hiểu và nâng cao kiến thức cho bản thân nhé!

Gửi Bình luận ()